Risicogebieden

Jumbo heeft risicogebieden benoemd op het terrein van strategie, operatie, financiën en compliance. Op al deze gebieden zijn voorzieningen en maatregelen getroffen die de mogelijk nadelige effecten van de risico’s kunnen beperken.

Strategie

Voor het voortbestaan van Jumbo is van belang dat de klanten iedere dag weer de winkels en andere kanalen weten te vinden voor het doen van hun boodschappen, en dat Jumbo in de toekomst haar klanten kan blijven binden. Op dit terrein onderkent Jumbo drie risicogebieden:

  • Reputatie

  • Formule

  • Veranderende omgeving

Reputatie

Jumbo is de tweede foodretailer en de grootste ondernemersorganisatie van Nederland. Dit maakt haar tot een belangrijke speler in het economische en maatschappelijke verkeer. Als gevolg van de sterke groei van Jumbo en haar grote rol binnen de foodsector is reputatieschade een van de belangrijkste risico’s. Jumbo investeert in een proactief beleid met een focus op duurzaamheid, transparantie en het op verantwoorde wijze invullen van haar maatschappelijke rol binnen de foodsector en de samenleving als geheel. Hierover gaat Jumbo de dialoog aan met verschillende maatschappelijke organisaties. Zo bouwt Jumbo aan wederzijdse betrokkenheid.

Formule

Hoewel er nog altijd sprake is van een relatief gunstig economisch tij, blijft de klant gevoelig voor prijs. Vanwege haar formule is Jumbo sterk gericht op het bieden van de laagste prijs. Ze vertaalt deze focus op de wensen en behoeften van de klant nadrukkelijk naar een commercieel en marketingbeleid waarin een scherpe, niet-actiegerichte prijsstrategie centraal staat. Daarnaast biedt Jumbo haar klanten het grootste assortiment en de beste service. Dat garandeert Jumbo met haar 7 Zekerheden, die de basis vormen van de Jumbo formule. Om van klanten fans te maken, werkt Jumbo continu aan het versterken van haar formule.

Veranderende omgeving

Met haar unieke formule blijft Jumbo een sterke speler. Maar de concurrentie neemt toe, met name op het gebied van assortiment, aanbod en beleving van verse producten. Bovendien verandert bij klanten de beeldvorming ten aanzien van de laagste prijs. Ook zijn er allerlei ontwikkelingen op demografisch (vergrijzing, urbanisatie) en technologisch gebied. Deze veranderingen en de komst van nieuwe marktspelers beantwoordt Jumbo met een sterke ambitie om te blijven investeren in de eigen formule en La Place. Zo heeft Jumbo in 2018 de beweging ingezet van foodretail naar foodbeleving. In deze transitie hebben Jumbo en La Place een versterkend effect op elkaar.

Operatie

De hierboven genoemde strategische risicogebieden kennen op operationeel vlak de volgende risico’s:

  • Hygiëne en voedselveiligheid

  • Derving en voedselverspilling

  • Every Day Low Cost (EDLC)

  • Veiligheid klanten en personeel

  • Fraude en loss prevention

  • Informatiebeveiliging

Hygiëne en voedselveiligheid

Jumbo hecht sterk aan voedselveiligheid, zowel in haar winkels als bij distributiecentra (DC's). Haar DC's voldoen aan de richtlijnen hierover van de CBL Hygiënecode. Maar Jumbo wil verder gaan en heeft gekozen voor certificering volgens IFS, de International Food Standard. Dat systeem werkt met vier strenge, zogenoemde ‘knock-out criteria’. Dit betekent dat certificering achterwege blijft als niet is voldaan aan deze criteria. Het gaat daarbij om kritische beheerspunten, betrokkenheid van medewerkers en management, traceerbaarheid van producten, grondstoffen en verpakkingsmaterialen, en uitvoering van corrigerende maatregelen. De Jumbo distributiecentra in Woerden, Beilen en Breda voldoen inmiddels geheel aan deze criteria; Veghel volgt in de loop van 2019.

Het waarborgen van hygiëne en voedselveiligheid is cruciaal voor het behoud van de goede reputatie van Jumbo. De afdeling Kwaliteit is verantwoordelijk voor het testen, beoordelen en controleren van private label producten. Als sprake is van afwijkingen, onderneemt Jumbo direct actie. Dit gebeurt in nauw overleg met leveranciers en betrokken instanties en altijd met het doel de voedselveiligheid te waarborgen. Ook op het gebied van hygiëne gelden strenge eisen voor de winkels, restaurants en DC's. In aanvulling op controles van onafhankelijke externe toezichthouders, verricht Jumbo interne controles op de naleving van hygiënestandaarden.

Derving en voedselverspilling

Het verschijnsel out-of-stock is van grote invloed op de klanttevredenheid en is derhalve een belangrijk aandachtsgebied voor Jumbo met haar strategische focus op de klant. Om het risico van omzetderving en een mogelijk verlies van klanten te beperken, is de gehele keten – van leverancier tot winkel – gericht op het optimaliseren van de goederenstroom. Het voorkomen van derving is naast het financiële aspect ook uit het oogpunt van voedselverspilling een belangrijke drijfveer voor Jumbo. Door te investeren in systemen voor optimale besteladviezen en verkoopanalyses streeft Jumbo ernaar out-of-stock en derving zoveel mogelijk te voorkomen. Als er onverhoopt toch kans bestaat op derving, dan zet Jumbo maximaal in op het voorkomen van voedselverspilling door samen te werken met (lokale) voedselbanken. Daarnaast werkt Jumbo mee aan verschillende initiatieven die op eigentijdse wijze voedselverspilling tegengaan, zoals Too Good To Go en Wasteless.

Every Day Low Cost (EDLC)

De Every Day Low Price (EDLP) belofte in de Jumbo formule vraagt om een onvoorwaardelijke focus op kosten, volgens het adagium Every Day Low Cost (EDLC). Een essentieel onderdeel van deze aanpak is de juiste sturing op kosten in combinatie met een kwalitatief hoogstaande bezetting van de organisatie. Verder gaat de aandacht uit naar de logistieke kosten en overheadkosten. Ook op deze terreinen streeft Jumbo naar een verdere optimalisering. Dit geldt als randvoorwaarde voor het versterken van de EDLP belofte.

Veiligheid klanten en personeel

Traditioneel zijn winkelovervallen vooral gericht op het kassagebied en de pinautomaten in de winkels. Helaas werd Jumbo hier ook in 2018 mee geconfronteerd. Naast het financiële risico is de immateriële impact van deze gebeurtenissen op medewerkers en klanten groot. Jumbo hanteert als uitgangspunt dat klanten en personeel in een veilige omgeving moeten kunnen winkelen en werken. Investeringen in zichtbare en onzichtbare beveiliging van winkels, restaurants, DC’s en hoofdkantoor maken dit mede mogelijk. Met betrekking tot Jumbo.com is het 'Reglement Bezorgservice', bedoeld voor alle medewerkers die bezorgwerkzaamheden verrichten, opgesteld om de bezorgservice veilig te laten verlopen.

Fraude en loss prevention

De producten in winkels en DC’s zijn bestemd voor consumptie, maar ook gevoelig voor diefstal. Daarom besteedt Jumbo veel aandacht aan het intern beheersbaar houden van de goederenstroom. Dit geldt vanaf de ontvangst in het distributiecentrum tot de verkoop in de winkel. Afwijkingen in de goederenbewegingen worden periodiek beoordeeld, met zo nodig nader onderzoek als gevolg. Als preventieve maatregel worden sollicitanten, voordat ze worden aangenomen, getoetst bij het landelijke Waarschuwingsregister Fraude Aanpak Detailhandel. Cameratoezicht en toegangsbeveiliging worden ingezet om diefstal te voorkomen. Door de groei van Jumbo wordt ook de stroom emballage steeds groter. De interne beheersing hiervan blijft een aandachtsgebied. In de winkels wordt – ondanks de mogelijkheden voor elektronisch betalen – nog steeds veel contant afgerekend. Om diefstal zoveel mogelijk uit te sluiten, stelt Jumbo strenge eisen aan kasprocedures en vinden dagelijks analyses plaats van de kassatransacties. Zo worden verdachte transacties in kassasystemen gedetecteerd en wordt fraude adequaat aangepakt. Daarnaast vindt onderzoek plaats naar het verder terugdringen van contant geld door onder meer het stimuleren en faciliteren van cashless betalen.

Informatiebeveiliging

Het beveiligen van informatiestromen, met name van persoonsgegevens, heeft de volle aandacht van Jumbo. Het verantwoord omgaan met data van klanten, medewerkers en leveranciers vraagt om een goed ontwikkeld verantwoordelijkheidsgevoel. Het verlies van deze data kan schadelijk zijn voor de betrokkenen en daarmee de reputatie van Jumbo. Het bedrijf wil en moet dit voorkomen. 

Voor de inwerkingtreding van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) op 25 mei 2018 heeft Jumbo een interne privacy-nulmeting verricht. De actiepunten die hieruit voortkwamen zijn voor 25 mei 2018 uitgevoerd. Rondom de inwerkingtreding van de AVG heeft Jumbo een uitgebreide awareness campagne gevoerd om de medewerkers te trainen in de basisbeginselen van de AVG. Zo zijn er diverse beleidsstukken opgesteld en hebben de medewerkers, van het hoofdkantoor en de filiaalmanagers, een verplichte privacy e-learning moeten maken. Jumbo blijft maatregelen nemen om de AVG levend te houden binnen de organisatie.

Cyberrisico preventie

De sterke groei van Jumbo, ook in het online winkelkanaal, wekt meer en meer de interesse van partijen die verkeerde intenties hebben. Jumbo is zich bewust van eventuele cyberrisico’s. Om mogelijke kwetsbaarheid van haar informatiesystemen tegen te gaan is dit jaar een CISO (Chief Information Security Officer) aangesteld en investeert Jumbo in informatiebeveiliging op het gebied van preventie, detectie en respons in zowel techniek als processen en in bewustwording van al haar medewerkers.

Financiën

Jumbo onderkent de volgende financiële risicogebieden:

  • Kredietrisico

  • Renterisico

  • Liquiditeitsrisico

  • Beschikbaarheidsrisico

  • Tegenpartij risico

Kredietrisico

Jumbo heeft te maken met kredietrisico’s op verstrekte financieringen aan afnemers en verstrekte zekerheden aan financiële instellingen ten behoeve van de financieringsarrangementen met afnemers en handelsvorderingen. Om deze risico’s te ondervangen, verlangt Jumbo van de betreffende afnemers bepaalde zekerheden, waaronder hypothecaire inschrijvingen van onroerende zaken, bankgaranties, alsmede verpanding van activa, vorderingen en levensverzekeringsrechten. Daarnaast bewaakt Jumbo voortdurend de incasseerbaarheid van uitstaande vorderingen op haar afnemers.

Renterisico

Jumbo loopt renterisico over het uitstaande bankkrediet. Om dit risico zoveel mogelijk te beperken, wordt periodiek beoordeeld of afdekking door rentederivaten een verstandige optie is. Ultimo 2018 had Jumbo 41,1% van de rentedragende schulden afgedekt door middel van rentederivaten (ultimo 2017: 57,1%). Gegeven de renteontwikkeling en de verwachtingen hieromtrent voor de korte en middellange termijn meent Jumbo het renterisico hiermee in voldoende mate te hebben ondervangen.

Liquiditeitsrisico

Liquiditeitsrisico is het risico dat niet kan worden voldaan aan actuele en toekomstige (potentiële) verplichtingen. Jumbo wenst te allen tijde aan haar actuele en toegezegde financiële verplichtingen te kunnen voldoen. Uitgangspunt is dat er altijd voldoende financiële middelen beschikbaar zijn, dan wel dat er voldoende ruimte beschikbaar is onder de gecommitteerde kredietfaciliteit. Jumbo streeft ernaar altijd een ruime buffer beschikbaar te hebben. Hieronder wordt verstaan de som van de banksaldi en de opnameruimte onder de gecommitteerde faciliteiten.

Beschikbaarheidsrisico

Beschikbaarheidsrisico is het risico dat financiers niet bereid, dan wel in staat zijn om tegen acceptabele tarieven geld te verstrekken. Jumbo minimaliseert dit risico door haar financieringsbronnen te diversifiëren en door continu een actieve dialoog te voeren met huidige en potentiële nieuwe financiers over de bereidwilligheid tot financiering.

Tegenpartij risico

Bij het aangaan van financiële transacties loopt Jumbo een kredietrisico. Het kan immers zijn dat de tegenpartij niet aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. Teneinde mogelijke risico’s te minimaliseren, streeft Jumbo ernaar financiële transacties aan te gaan met financieel solide tegenpartijen met een zo hoog mogelijke langetermijn credit rating. Een spreiding over tegenpartijen reduceert bovendien het risico.

Jumbo heeft de formele beleidskaders voor alle activiteiten op het gebied van treasury vastgelegd in een zogeheten treasury statuut. Dit statuut is vastgesteld door de Raad van Bestuur en door de Raad van Commissarissen. Alle treasury-activiteiten zijn ondergeschikt en dienend aan het realiseren van de bedrijfsdoelstellingen en zijn gericht op de financiële continuïteit van de onderneming.

Compliance

Compliance risico’s zijn de risico’s die voortvloeien uit het voldoen aan wet- en regelgeving en interne richtlijnen en procedures, en die een directe invloed kunnen hebben op Jumbo en haar bedrijfsprocessen. Jumbo onderkent hier de volgende risicogebieden:

  • Voldoen aan wet- en regelgeving als onderdeel van Jumbo’s Gedragscode

  • Voldoen aan verslaggevingswetgeving

Code Geel: de Gedragscode van Jumbo

In 2017 is onder de naam Code Geel de Jumbo gedragscode opgesteld en onder de aandacht van alle medewerkers gebracht. Het bewustzijn rondom deze code is in 2018 uitgebreid naar de franchisenemers met wie Jumbo samenwerkt, alsmede naar de uitzendbureaus. Code Geel weerspiegelt de manier waarop Jumbo als bedrijf in de maatschappij staat en helpt om de reputatie van Jumbo als organisatie en werkgever te versterken. Code Geel geeft niet alleen richtlijnen voor het voldoen aan de relevante wet- en regelgeving, maar bevat ook bepalingen omtrent integer handelen, respectvol samenwerken en de bescherming van bedrijfsmiddelen en -informatie. Van alle medewerkers op het hoofdkantoor, in de winkels en in de DC’s wordt verwacht dat zij de code respecteren en naleven. De borging van Compliance in alle onderdelen van de organisatie is onderdeel van de doelstellingen die directie en management hanteren. De voortdurende activatie van Code Geel is opgenomen in het Internal Control Framework.

Geschillenregeling

Jumbo streeft naar een volwassen en open verhouding met en tussen medewerkers. Jumbo vindt het belangrijk dat medewerkers plezier hebben in hun werk. Daar hoort bij dat een aantal zaken – waaronder arbeidsvoorwaarden – gewoon goed geregeld moeten zijn. Waar mensen met elkaar werken, kunnen zich toch problemen en geschillen voordoen. Jumbo vindt het belangrijk dat problemen of geschillen in de werksfeer snel maar zorgvuldig worden behandeld.

Als medewerkers op het werk onheus behandeld of bejegend worden, of als er sprake is van ongewenste omgangsvormen dan biedt Jumbo de mogelijkheid contact op te nemen met een vertrouwenspersoon. Jumbo vindt dat de vertrouwenspersoon onpartijdig en neutraal moet zijn. Daarom is de rol van vertrouwenspersoon ondergebracht bij een externe organisatie.

Centraal meldpunt arbeidsvoorwaarden

De arbeidsvoorwaarden van de medewerkers in de winkels en het hoofdkantoor zijn vastgelegd in de VGL-cao. Bij Jumbo wordt volgens de bepalingen van deze cao gehandeld. Op het moment dat medewerkers daar twijfels of vragen over hebben, neemt Jumbo dit heel serieus. Jumbo vraagt medewerkers een vraag of klacht te melden, zodat dit kan worden onderzocht. Medewerkers kunnen zich dan richten tot hun leidinggevende. Daarnaast heeft Jumbo een centraal meldpunt arbeidsvoorwaarden opgericht, waar medewerkers van de winkels zich met een vraag of klacht direct tot een HR-medewerker kunnen richten.

Geschillencommissie Arbeidsvoorwaarden Regeling (AVR)

Indien logistieke medewerkers na het bespreken van een probleem niet tot een oplossing komen, kunnen zij zich richten tot de geschillencommissie van de AVR. In de geschillencommissie zitten twee leden van Jumbo, twee leden van de medezeggenschap en een onafhankelijke voorzitter. Voordat Jumbo of de medezeggenschap naar de Geschillencommissie stapt, wordt altijd eerst geprobeerd er samen uit te komen. De Geschillencommissie doet uitspraken, waar Jumbo en de medezeggenschap zich aan moeten houden. De partij die het met die uitspraak niet eens is, kan naar de rechter stappen.

Klokkenluidersregeling

In het Jumbo Bedrijfsreglement staat onder de ‘meldregeling’ beschreven hoe medewerkers dienen te handelen bij interne misstanden. Medewerkers zijn verplicht om hiervan melding te maken bij hun leidinggevende, bij de vertrouwenspersoon of bij de director Legal. Deze meldingen worden te goeder trouw behandeld. Dit is geheel in lijn met het belang dat Jumbo hecht aan een integere bedrijfscultuur en een positief werkklimaat.

Voldoen aan verslaggevingswetgeving

Voor Jumbo is de betrouwbaarheid van de interne en externe financiële verslaggeving van groot belang. De sturing van de organisatie en de interne besluitvorming vinden immers plaats op basis van deze informatie. Daarnaast dient de verantwoording naar externe belanghebbenden, bijvoorbeeld in de vorm van bankenrapportages en de geconsolideerde jaarrekening, te voldoen aan de geldende wet- en regelgeving op het gebied van verslaggeving (BW2 Titel 9 en IFRS). Mogelijke onzekerheden en risico’s in de verslaggeving hangen voornamelijk samen met schattingen en de mate van subjectiviteit bij waarderingsvraagstukken. Deze schattingen en aannames zijn van invloed op de gerapporteerde activa en passiva, de vermelding van de niet uit de balans blijkende activa en passiva op balansdatum en op de baten en lasten in de verslagperiode waarover wordt gerapporteerd.

De veronderstellingen, verwachtingen en prognoses die als basis worden gebruikt voor de schattingen vormen een zo goed mogelijke afspiegeling van de vooruitzichten voor Jumbo. De schattingen weerspiegelen de opvattingen van Jumbo uitgaande, van de beschikbare data en hebben betrekking op bekende en onbekende risico’s, onzekerheden en andere factoren. Dit houdt in dat de werkelijke resultaten kunnen afwijken van de verwachte resultaten. Jumbo voorziet op dit vlak geen materiële verschillen.